Etnografia i folklor

Obiekt Tygodnia: Obraz „Matka Boska Gidelska”

26 maj, 2022

W tym tygodniu przedstawiamy obraz „Matka Boska Gidelska”. Tempera na papierze w drewnianej, ciemnobrązowej ramie przedstawia scenę ukazania się cudownej figurki Matki Boskiej gidelskiemu rolnikowi Janowi Czeczko.

Zobacz więcej…

Goście z Niegowici w Izbie Regionalnej

23 maj, 2022
, ,

W sobotę, 21 maja, gościliśmy w naszych skromnych progach przemiłych, młodych mieszkańców Niegowici (gmina Gdów). Młodzież, podzielona przez opiekunów na mniejsze grupy, z zainteresowaniem obejrzała zgromadzone w Izbie Regionalnej stroje krakowskie, skrzynie wianne, ozdoby i przedmioty codziennego użytku dawnych mieszkańców naszej miejscowości oraz liczne obrazy zdobiące ściany izby, w tym prace Katarzyny Gawłowej, której 40-rocznicę śmierci obchodziliśmy w zeszłym tygodniu.

 

Zobacz więcej…

Nagradzamy najpiękniejsze zieloneckie palmy po raz siódmy!

11 kw., 2022
, ,

na zdjęciu widoczne osoby w różnym wieku trzymające w rękach tradycyjne palmy

Izba Regionalna w Zielonkach oraz Sołectwo Zielonki we współpracy z Parafią pw. NNMP w Zielonkach od lat dbają o zachowywanie zwyczajów podkrakowskiej wsi, także tych związanych ze zbliżającymi się Świętami Zmartwychwstania Pańskiego. Jedną z najważniejszych wielkanocnych tradycji z powodzeniem kultywowaną przez naszą lokalną społeczność jest wicie palm na Kwietną Niedzielę, które następnie rywalizują o miano najpiękniejszej podczas corocznego parafialnego konkursu. W tym roku zieloneckie palmy były oceniane i nagradzane już po raz siódmy.

Zobacz więcej…

Jak prać tybet?

4 kw., 2022
, , , ,

zdjęcie przedstawia materiał z tradycyjnym wzorem góralskim

TYBET. Najbardziej pożądana tkanina na Podhalu, świadcząca poniekąd o statusie (na pewno majątkowym ) Góralki – delikatna wełna, farbowana ręcznie w wielokolorowe wzory – róże, maki i inne motywy roślinne. Piękna, ale także problematyczna. Nie dość, że trudno dostępna, to i bardzo droga (sam nowy kupon tybetu 220x90cm to wydatek dochodzący już do ok. 300zł – dane na początek kwietnia 2022r.), a także wymagająca specjalnego traktowania i pielęgnacji. Wełnę kochają mole, więc Góralki najczęściej do szafy/skrzyni wkładają środki przeciw tym owadom. Chroni to spódnice i smatki od ubytków, a w gratisie nadaje im niezapomniany „babciny” zapach. Jak się go pozbyć? Najlepsza metoda – wietrzyć. Wełna to materiał, który nie pochłania bakterii, więc nie musimy jej wrzucać do pralki po każdym noszeniu. Problem pojawia się, gdy na tybecie pojawią się plamy – tutaj wielki ukłon dla tych, co na weselu nigdy na siebie nic nie wylały, nie wbiegły w błoto, albo nie otarły się o (jednak nie takie czyste) auto. Zresztą nie tylko plamy wymagają porządnego wyczyszczenia. Jasne chusty także warto od czasu do czasu odświeżyć, aby przywrócić im utracony blask. Jak to zrobić po domowemu, bez ryzyka zniszczenia tkaniny?

Zobacz więcej…

Międzypokoleniowe wicie palm w Zielonkach

31 mar, 2022
, ,

na zdjęciu widoczna grupa przedszkolaków i panie seniorki za nimi, dzieci trzymają w rękach ręcznie wykonaną palmę

W czwartkowe przedpołudnie, 31 marca, w Samorządowym Przedszkolu w Zielonkach odbyły się międzypokoleniowe warsztaty rękodzielnicze, na których pod czujnym okiem zieloneckich seniorek tworzono kwiaty z bibuły do palm wielkanocnych. W zajęciach wzięło udział aż sześć grup przedszkolnych. Instruktorki w osobach Zofii Chacuś, Leokadii Piątek, Wandy Zaczkowskiej oraz Małgorzaty Płonki chętnie dzieliły się z najmłodszymi mieszkańcami naszej gminy wiedzą i umiejętnościami potrzebnymi do wykonania tradycyjnej palmy na Kwietną Niedzielę. Oprócz przygotowania kolorowych bibułkowych ozdób przedszkolaki miały również okazję uczestniczyć w pokazie wicia samej palmy oraz posłuchać o obrzędach związanych ze Świętami Wielkanocnymi. Spotkanie przebiegło w rodzinnej atmosferze, a maluchy bardzo szybko nawiązały z Paniami ciepłe relacje.

Zobacz więcej…

Spotkanie przy albumach „Krakowiacy, Lachy, Górale – stroje wsi małopolskiej” – promocja tomu „Krakowiacy Zachodni”

7 mar, 2022
, , , , , , ,

biało-czwerony plakat, w tle tors kobiety w stroju krakowskim, napis na plakacie: krakowiacy, lachy, górale - stroje wsi małopolskiej

Dyrektor Małopolskiego Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu Andrzej Zarych, Wójt Gminy Zielonki Bogusław Król oraz Dyrektor Biblioteki Publicznej w Zielonkach Mariusz Zieliński mają zaszczyt zaprosić na spotkanie promujące tom I serii albumów etnograficznych „Krakowiacy, Lachy, Górale – stroje wsi małopolskiej” zatytułowany „Krakowiacy Zachodni”, które odbędzie się Centrum Integracji Społecznej w Zielonkach (ul. Galicyjska 17A) w piątek 18 marca 2022 r. o godz. 18:00.

Zobacz więcej…

Krajobraz – ludzie – kultura, czyli zielonecki folklor w fotograficznym kadrze

20 sty, 2022
, , , ,

Pan Ryszard Cabała stoi pomiędzy skrzynią krakowską a za nim znajdują się zdjęcia wystawy; w tle ozdoby świąteczne i rośliny

W sobotni karnawałowy wieczór, 15 stycznia, zgromadzeni w holu Biblioteki Publicznej w Zielonkach mieli okazję uczestniczyć w uroczystym otwarciu wystawy fotograficznej zatytułowanej „Krajobraz – ludzie – kultura. Plenery Izby Regionalnej w Zielonkach 2016-2021”.

Zobacz więcej…

O naturze ludu. Dyskusja wokół książki Ewy Klekot „Kłopoty ze sztuka ludową”

25 paź, 2021
, ,

plakat, szare tło, w prawej części okładka, na niej dwie tańczące postacie - mężczyzna i kobieta, pozostała część plakatu zawiera informacje o spotkaniu poświęconemu książce

W swej najnowszej publikacji warszawska antropolożka zwraca uwagę na uwikłanie wiejskiej twór­czości w romantyczną legendę o ludowych korzeniach narodu. Rozprawia się z mitem „naturalnej pierwotności” ludu i wiarą w „prawdę prymitywu”, w myśl których człowiek naturalny, czyli niewykształcony, jest szczęśliwym dzikim, a jego twórczość ma autentyczne, bo naturalne, nietknięte kulturą źródła. Czy pogłębiona refleksja nad tymi fantazmatami, wciąż mocno tkwiącymi we współczesnej świadomości, daje szansę na wyjście poza dychotomię natury i kultury? Czy umożliwi nowe spojrzenie na pojawiające się rewindykacje, a z drugiej strony wyparcia tożsamości?

Zobacz więcej…

Cudowna Moc Bukietów

2 sie, 2021
, , , , , , , ,

Witold Pruszkowski  "Procesję zielną"

Ponad 100 lat temu Witold Pruszkowski namalował „Procesję zielną” dokumentując w ten sposób zwyczaj święcenia zielno-kwietnych bukietów w dniu 15 sierpnia, w święto Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, zwane powszechnie świętem Matki Boskiej Zielnej.

Zobacz więcej…

Jak dziś chronić dziedzictwo kulturowe? Inspiracją może być dla nas Mieczysław Cholewa

22 lip, 2021
, , , ,

zdjęcie przedstawia mężczyznę w stroju ludowym

Zapraszamy do Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie. Na wystawie „Fotogawęda. Ze zbiorów Mieczysława Cholewy” możemy poznać bogactwo kultury materialnej Sądecczyzny, a także zwyczaje i obrzędy, rzemiosła, architekturę sakralną oraz krajobrazy.

Zobacz więcej…