Etnografia i folklor

Święci z wiejskiego podwórka: Szmaty świętej Agaty

5 Lut, 2021

portret świętej Agaty

Pardon le mot, będzie trochę o relikwiach i tylko trochę o ludowym prognozowaniu, bo przecież wiadomo, że „Od świętej Agaty uschną na płocie szmaty” ̶  optymistyczne, jak na polskie realia pogodowe!

Zobacz więcej…

Dziś obchodzimy święto Ofiarowania Pańskiego, znane też jako Matki Boskiej Gromnicznej

2 Lut, 2021
Matki Boskiej Gromnicznej
Przedstawienie Gromnicznej wyodrębniło się z dawnych, grupowych scen Ofiarowania Jezusa w świątyni. Zostało ono zredukowane do wizerunku Marii z Dzieciątkiem, której towarzyszą elementy symboliczne.

Zima w gospodarstwie ziemiańskim

22 Sty, 2021

Zimowy krajobraz

Zima to najspokojniejszy czas w gospodarstwie. Nie oznacza to jednak, że na folwarku zamierała praca. Należało między innymi przygotować narzędzia rolnicze na wiosnę, sieci do połowu ryb, wypleść kosze, wybudować lodownię i wymłócić zboże. Kobiety zajmowały się przędzeniem lnu, wełny, tkaniem płótna i samodziałów.

Zobacz więcej…

Różne oblicza kolędy

Sty, 2021

Gwiazda kolędników

Słowo „kolędnicy” dziś kojarzy się większości z nas z grupkami dzieci, które po Bożym Narodzeniu i Nowym Roku w przebraniach chodzą po wsiach i śpiewem wysławiają nowonarodzonego Jezusa. Tymczasem korzenie tego zwyczaju nie wywodzą się z chrześcijaństwa. Skąd wziął się ten zwyczaj, jakie było jego znaczenie, co ma wspólnego z Bożym Narodzeniem i co było pierwsze – kolędnicy czy kolędy? Spieszymy z wyjaśnieniem.

Zobacz więcej…

Od Nowego Roku po Popielec – dawne zwyczaje ludowe

Sty, 2021

Ludzie od najdawniejszych czasów celebrowali zwyczaje i obrzędy związane z okresem karnawału i zapustów, trwających od Nowego Roku do Popielca. Jedne przetrwały do dziś, inne odeszły w zapomnienie. Stały się symbolami kulturowymi danej społeczności, odzwierciedlającymi naszą historię i obyczajowość. W nich tkwią nasze korzenie…

Jukace - Żywiec

Zobacz więcej…

O tradycjach Bożego Narodzenia u Krakowiaków Zachodnich – rozmowa z Mariuszem Zielińskim

5 Sty, 2021

Chłopiec w stroju ludowym ciągnący choinkę.

Mariusz Zieliński, dyrektor Biblioteki Publicznej w Zielonkach, propagator wydarzeń oraz uroczystości związanych z zachowaniem dziedzictwa kulturowego gminy Zielonki i animacji podtrzymującej stare obrzędy i zwyczaje, opowiada o tradycjach Bożego Narodzenia u Krakowiaków Zachodnich.

Zobacz więcej…

Święci z wiejskiego podwórka: Groch posprząta święty Roch

4 Sty, 2021

Czasem nawet prawdziwy groch z kapustą, bo czymże innym w rzeczywistości ludzi wyznających absolutne pewniki i stałość świata, a przy tym jak pisał Braudel „istot rzadkich, kruchych, o wątłym i krótkim życiu”– mogła być zaraza? Tak, Roch jest świętym od zaraz, nie, nie takim „santo subito”, tylko wybitnie wyspecjalizowanym w obronie narażonych na morowe powietrze. Choć na swoją popularność wcale nie musiał pracować długo, wystarczyła skuteczność cudów i odrobina wsparcia rodziny świętego, której śmierć krewnego w zapomnieniu ciągle wyrzucało sumienie. Ale uciekając w dygresję, zapomniałem o najważniejszym. Groch. Nie tylko częstochowski rym do Roch, ale i prawdziwy początek jesieni. Na wsi dzień świętego Rocha, 16 sierpnia był już faktycznym czasem końca lata i początków jesieni. Pierwociny zbiorów uświęcono w Zielną, do Rocha starano się zakończyć część młócki i zebrać groch. Ot, cała zagadka związków świętego ze strączkowymi ratującymi życie w zimie wyjaśniona!

Zobacz więcej…

Święci z wiejskiego podwórka: Cudowna przemiana Nosiciela Pana

28 Gru, 2020

Ranking popularności świętych z katolickiego panteonu sporządzić należy w odniesieniu do poszczególnych regionów katolickiej ekumeny. Gdzieniegdzie prym wiedzie święty Antoni, w innych częściach świata święty Pankracy, a jeszcze gdzie indziej Teresa czy Ekspedyt. Stąd uczciwie jednego spośród świętych wytypować na najpopularniejszego ciężko. Ale już wyodrębnić spośród nich największego łatwiej!

Zobacz więcej…

Święci z wiejskiego podwórka: Śluby ucina święta Katarzyna

21 Gru, 2020

Z dniem świętej męczennicy Katarzyny definitywnie kończą się matrymonialne szranki i konkury! Czasu było sporo, na świętego Michała ostatni dzwonek, a teraz już basta! Od świętej Katarzyny nie prześladuj dziewczyny! – zaraz adwent, który Katarzyna rozpocznie – choć przecież bez ścisłej, liturgicznej kontroli – raczej umownie. Nic zatem dziwnego, że jeszcze w ostatnim momencie, jakby chwytając się rąbka sukni świętej, jak ostatniej deski ratunku, kawalerka chciała sobie wywróżyć pannę.

Zobacz więcej…

Jak udekorować stół wigilijny dobrymi życzeniami?

18 Gru, 2020

Biały obrus, sianko i elegancka zastawa. Do tego może stroik, bombki i mniej lub bardziej wyszukane ozdoby świąteczne. Tak pewnie wygląda stół przygotowany na najbardziej uroczystą kolację w roku. A jak udekorować stół wigilijny, aby niósł ze sobą głębsze przesłanie na kolejny rok?

Zobacz więcej…